Casablanca'yı izlediğim o ilk günü hiç unutamam... Benim için bu filmin anlamı sadece sinema tarihinin en büyük klasiklerinden biri olmasından değil, Ingrid Bergman'ı ilk defa bu filmde keşfetmiş olmamdan geliyor. Ekranda o dumanlı Rick's Cafe'nin içinde belirdiği ilk anı hatırlıyorum; sadece o inanılmaz, duru güzelliğiyle değil, o tarifsiz ışığıyla beni adeta büyülemişti. O kadar güzel bir kadın ki, bu filmden sonra bende resmen bir takıntı halini aldı ve oturup Ingrid'in tüm filmlerini tek tek izledim. Ama Casablanca'daki o hüzünlü, iki adam ve iki farklı hayat arasında sıkışıp kalmış halinin, o saf güzelliğinin bende yeri her zaman bambaşka kaldı.

Michael Curtiz'in yönettiği 1942 yapımı bu film, görünürde savaşın ortasında geçen bir kaçış ve aşk hikayesi gibi duruyor. Savaşın ortasında, herkesin bir yerlere kaçmaya çalıştığı ama kimsenin gidemediği bir bekleme salonu gibi o meşhur Rick's Cafe. Herkesin vize peşinde koştuğu, hayatta kalmaya çalıştığı o kaotik ortamda Rick'in (Humphrey Bogart) o umursamaz, sert kabuğunun altında nasıl kırık dökük bir adam yattığını hissediyorsunuz. "Dünyadaki bütün gin barları arasında, o geldi benimkine girdi" repliğindeki o acı... 

Unutamadığım bir diğer sahne de şöyle yaşanıyor. Rick'in, ona aşık olan Yvonne ile o meşhur diyaloğu:

Yvonne: Dün gece neredeydin?
Rick: O kadar uzun zaman geçti ki, hatırlamıyorum.
Yvonne: Yarın gece ne yapıyorsun?
Rick: O kadar uzun süreli planlar yapmıyorum.

Film ilerledikçe Rick ve Ilsa arasındaki o elektrik, izleyiciyi de içine çekiyor. Özellikle Sam'in piyanosunun başında o meşhur "As Time Goes By" parçasını çaldığı sahnede, tek bir kelime bile etmeden sadece bakışlarıyla anlattıkları o büyük yıkım... Before Sunset'te Jesse ve Celine'in o daracık arabada yılların ağırlığını birbirlerine bakışlarıyla hissettirdikleri o anı çağrıştırıyor bana. Bazen en büyük acılar ve en büyük aşklar kelimelere dökülmez, sadece bir piyanonun tınısında ya da buğulu bir bakışta saklı kalır.

Casablanca'nın beni en çok vuran, içimde o garip hüznü bırakan yanı ise sonundaki o asil fedakarlık oldu. Aşkın her zaman "mutlu son" demek olmadığını, bazen sevdiğin insanın iyiliği ve hatta dünyanın gidişatı için kendi mutluluğundan vazgeçebilmek olduğunu o kadar olgun bir şekilde anlatıyor ki... Sisli havaalanındaki o veda sahnesi, benim için sadece iki aşığın değil, bir dönemin kırılma anı. Roman Holiday'de Prenses Ann'in görevine, Joe'nun kendi hayatına döndüğü o hüzünlü kabulleniş gibi; Rick ve Ilsa da kendi duygularını bir kenara bırakıp doğru olanı yapmak için birbirlerine veda ediyorlar.

Kendime Notlar 

• Bazen en büyük aşklar, yaşanmaya devam edenler değil, doğru zamanda vazgeçilmeyi bilinenlerdir.
• Sert ve umursamaz görünmek, çoğumuzun en büyük yaralarını örtmek için giydiği bir zırhtan ibaret.
• Sonsuz olmayan ama sonsuzmuş gibi hissettiren o kısacık anların değeri bilinmeli.

Casablanca, Ingrid Bergman'ın o büyüleyici güzelliği ve Bogart'ın o derin hüznüyle birleşince ortaya sadece bir film değil, aşkın ve hayatın fedakarlıklar üzerine kurulu olduğunu hatırlatan bir başyapıt çıkıyor.

Sisli bir havaalanında edilen bir veda, bazen bir ömür boyu sürecek bir aşkın en güzel kanıtıdır; çünkü bazen sevmek, vazgeçebilmektir.